مقدمه و هدف: جهانیشدن اقتصادی یکی از مهمترین تحولات قرن بیستم و بیستویکم است که با گسترش تجارت بینالمللی، جریان سرمایه و انتقال فناوری، ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی جوامع را متأثر ساخته است. با وجود فرصتهای ایجادشده برای رشد اقتصادی، نگرانیهایی درباره توزیع ناعادلانه منافع و پیامدهای منفی بر عدالت اجتماعی و محیط زیست وجود دارد. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر جهانیشدن اقتصادی بر عدالت اجتماعی و رفاه زیستمحیطی در کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه است. روش شناسی پژوهش: پژوهش پیشرو از نظر روش، در زمره تحقیقات توصیفی-تحلیلی قرار میگیرد. دادههای مورد نیاز با استفاده از روش اسنادی (کتابخانهای) و با مرور منابع مکتوب و دیجیتال گردآوری شدهاند. یافتهها:یافتهها نشان میدهد که جهانیشدن اقتصادی دارای پیامدهای دوگانه است. از یک سو، افزایش سرمایهگذاری خارجی، رشد اقتصادی و انتقال فناوری میتواند به بهبود سطح زندگی و رفاه عمومی منجر شود. از سوی دیگر، توزیع ناعادلانه منافع، افزایش شکاف درآمدی میان کشورهای شمال و جنوب، کاهش امنیت شغلی اقشار کممهارت و تخریب محیط زیست از جمله پیامدهای منفی آن است. در حوزه رفاه زیستمحیطی، نتایج مطالعات تجربی نشان میدهد که در کشورهای توسعهیافته، به دلیل برخورداری از فناوریهای پاک، نهادهای کارآمد و استانداردهای زیستمحیطی پیشرفته، جهانیشدن پس از عبور از یک آستانه مشخص اثر مثبت دارد؛ اما در کشورهای درحالتوسعه به دلیل محدودیتهای فنی، مالی و نظارتی، این اثر منفی باقی میماند. عواملی مانند سطح توسعه اقتصادی، کیفیت حکمرانی، سرمایه انسانی، ظرفیت فناوری و مقررات زیستمحیطی نقش تعیینکنندهای در تفاوت پیامدهای جهانیشدن دارند. نتیجهگیری: جهانیشدن اقتصادی بهخودیخود نه سودمند است و نه زیانبار؛ بهرهمندی از مزایای جهانیشدن و کاهش آثار منفی آن مستلزم تقویت نهادهای اقتصادی و اجتماعی، توسعه فناوریهای پاک، بهبود نظام آموزشی و اجرای سیاستهای مبتنی بر توسعه پایدار است.
