دکتر علیرضا قاسمی زاد فصلنامه انگاره های نو در تحقیقات آموزشی 2980-9169 4 14 2025 12 22 Identifying Professional Development Models for Managers and Teachers Based on Theoretical Foundations شناسایی مدل‌های توسعه حرفه‌ای مدیران و معلمان بر اساس مبانی نظری 147 160 239843 FA فاطمه سعادت راد کارشناس ارشد تحقیقات آموزشی،معلم،اداره آموزش و پرورش شهرستان کازرون انسیه جوکار کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،معلم،اداره آموزش و پرورش شهرستان کازرون افسانه اژدری کارشناس ارشد تحقیقات آموزشی،معلم دبستان،اداره آموزش و پرورش شهرستان کازرون،کازرون،ایران(afsanhazhdry79@gmail.com) Journal Article 2025 08 07 Introduction and goal: Schools, as one of the key institutions in shaping the future of society, play a vital role in cultivating aware, creative, and committed human resources. In this context, the professional development of managers and teachers emerges as a fundamental strategy for enhancing the quality of education, increasing learning effectiveness, and achieving the overarching goals of the educational system. Rapid technological, social, and cultural changes have further intensified the need to revise the knowledge, skills, and attitudes of managers and teachers. Therefore, the purpose of this study is to identify professional development models for managers and teachers based on theoretical foundations and modern learning approaches.<br>Research methodology: This study employed a descriptive–analytical method based on library research. Data were collected through note-taking, theoretical content analysis, and a systematic review of previous studies.<br>Findings: The evolution of professional development models has moved from a one-dimensional focus on knowledge, attitude, or process towards integrated and multi-dimensional patterns that simultaneously encompass individual, organizational, cultural, and ethical dimensions. Learning approaches have evolved from pedagogy (instructor-centered) and andragogy (self-directed) towards heutagogy (learning how to learn), which addresses the need for adaptability in complex and unpredictable conditions. Native models strongly emphasize contextualization, practicality, and attention to structural obstacles and implementation challenges, which are necessary conditions for the effectiveness of programs. An emerging key finding is the necessity of transitioning from individual development to the development of the school learning ecosystem, where strengthening collective capacity, professional networks, and a collaborative culture provides the foundation for realizing all advanced individual models.<br>Conclusion:. Effective professional development must transcend mechanical models and focus on creating sustainable learning ecosystems. In this paradigm, teachers' self-directed learning is nurtured within a rich context of interaction, organizational support, and professional ethics to achieve continuous improvement and educational quality. مقدمه و هدف : مدارس به‌عنوان یکی از نهادهای کلیدی در شکل‌دهی آینده جامعه، نقشی حیاتی در تربیت نیروی انسانی آگاه، خلاق و متعهد دارند. در این میان، توسعه حرفه‌ای مدیران و معلمان به‌عنوان راهبردی اساسی برای ارتقای کیفیت آموزش، افزایش اثربخشی یادگیری و تحقق اهداف کلان نظام آموزشی مطرح است. تغییرات سریع فناوری، اجتماعی و فرهنگی، ضرورت بازنگری در دانش، مهارت و نگرش مدیران و معلمان را دوچندان کرده است. لذا هدف پژوهش حاضر، شناسایی مدل‌های توسعه حرفه‌ای مدیران و معلمان بر اساس مبانی نظری و رویکردهای نوین یادگیری است.<br>روش شناسی پژوهش: روش تحقیق این مطالعه از نوع توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای است. برای گردآوری داده‌ها از فیش‌برداری، تحلیل محتوای نظری و مرور نظام‌مند پیشینه پژوهش استفاده شد.<br>یافته ها: سیر تحول مدل‌های توسعه حرفه‌ای از تمرکز تک‌بعدی بر دانش، نگرش یا فرآیند، به سوی الگوهای تلفیقی و چندبعدی حرکت کرده است که ابعاد فردی، سازمانی، فرهنگی و اخلاقی را همزمان پوشش می‌دهند.رویکردهای یادگیری از پداگوژی (مربی‌محور) و آندراگوژی (خودراهبر) به سمت هیوتاگوژی (یادگیریِ چگونه یادگرفتن) تکامل یافته‌اند که پاسخگوی نیاز به انطباق‌پذیری در شرایط پیچیده و غیرقابل‌پیش‌بینی است. مدل‌های بومی مؤکداً بر زمینه‌گرایی، عمل‌محوری و توجه به موانع ساختاری و چالش‌های اجرایی (همانند الگوهای طاهرپور کلانتری و خروشی) تأکید دارند، که شرط لازم برای اثربخشی برنامه‌هاست. یک یافته کلیدی نوظهور، ضرورت گذار از توسعه انفرادی به توسعه اکوسیستم یادگیری مدرسه است، که در آن تقویت ظرفیت جمعی، شبکه‌های حرفه‌ای و فرهنگ مشارکتی، بستر تحقق همه مدل‌های پیشرفته فردی را فراهم می‌کند.<br>نتیجه گیری: توسعه حرفه‌ای اثربخش باید از مدل‌های مکانیکی فراتر رود و بر ایجاد اکوسیستم‌های یادگیری پایدار تمرکز کند. در این پارادایم، یادگیری خودرهبر معلمان در بستری غنی از تعامل، حمایت سازمانی و اخلاق حرفه‌ای پرورش می‌یابد . http://www.jopre.ir/article_239843_481b1f108893c9f7d6135f36729c8806.pdf